Straattaal anno 1900

Lidwoorden en aanwijzend voornaamwoorden, het is een categorie woorden die me al een tijdje van de straat houdt. Dat zit zo. In de krant die wij lezen, Het Parool, lijken ze het vrij moeilijk te hebben met het gebruik daarvan. Nu staan er in deze krant echt niet meer fouten dan in andere (ons vorige dagblad, het NRC, maakte er misschien zelfs wel meer). Wel leek het ze daar nog te lukken om zelfstandige naamwoorden te laten volgen door het bijbehorende aanwijzend voornaamwoord. Zo niet Het Parool dus, waarin ik geregeld tegen zinsneden aanloop als ‘het meisje, die’.

Straattaal

Hoe valt dit fenomeen te verklaren? Natuurlijk, er zijn inmiddels hele volksstammen die het over ‘die meisje’ hebben, maar het lijkt me dat deze woordkeuze in de categorie straattaal valt en niet iets is wat krantenredacteuren over het algemeen gebruiken. Komt het misschien doordat ‘het meisje’ als woord niet vrouwelijk is, maar wel het beeld van een vrouw oproept en de redacteur in kwestie het hierdoor zonder nadenken over ‘die’ heeft?

Ik moet het antwoord schuldig blijven. Wat ik wel weet, is dat er een eenvoudig trucje is om dit soort fouten te vermijden: zet het aanwijzend voornaamwoord eens voor het zelfstandig voornaamwoord. Dan wordt ‘het meisje, die’: ‘die meisje’. Veel duidelijker dat dit fout is, kun je het niet krijgen, toch?

In 1903 was het al loos

Vervolgens ging ik zelf deze fout maken. Weinig verrassend, aangezien ik als ik over dingen ga nadenken er zelf in verzand. Dus hoorde ik mezelf ook zomaar ‘het meisje, die’ zeggen. Dan kun je zeggen: Maar ja, dat is spreektaal, dat is niet zo erg. Maar dat vind ik het wel (ik weet nog precies waar ik was toen ik het zei). Want als ik deze fout al maak, wie ben ik dan om me hier druk over te maken (of om deze blog te schrijven)?

Ook hoop ik dat we over tien jaar niet met z’n allen een stapje verder gaan en bijvoorbeeld ‘de’ en ‘het’ door elkaar gaan gebruiken. Dat gezegd hebbende, blijft er alleen nog een meisje loos, díe wou gaan varen. En ‘die’ dat ook in 1903 al wilde gaan doen, als we Het oude Nederlandsche lied van Florimond van Duyse moeten geloven. En als we dan toch bezig zijn met een reis terug in de tijd, is er ook nog zo’n schaap met witte voetjes, díe zijn melk zo zoetjes drinkt. Straattaal anno 1900, het kan bijna niet anders.

share post:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

5 × 4 =